Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 27 november 2009

Inbreng D66 bij algemene beschouwingen 2009

Algemene Beschouwingen D66 Noord-Holland ter gelegenheid van de ontwerp programmabegroting 2009, uitgesproken op maandag 29 september 2008 te Heiloo door Joke Geldhof<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

Voorzitter, in juni van dit jaar, toen wij de kaders voor het beleid en de begroting 2009 bespraken, voorzagen wij al dat er weinig nieuws onder de zon zou komen. In grote lijnen constateren wij dat de begroting 2009 inderdaad geen nieuws bevat. Dat er geld beschikbaar komt voor slechts 8 zaken. Één daarvan, de exploitatie van het Openbaar Vervoer, betreft zelfs een correctie. Dus resteert een kleine € 5 miljoen aan nieuwe initiatieven, op een begrotingstotaal van € 658 miljoen. Nog geen 1% van de begroting dus, terwijl er niet wordt gesproken over oud voor nieuw.

Begrijp me goed: D66 is uiteraard vóór de extra € 2 miljoen voor de kenniseconomie en cofinanciering van Pieken in de Delta. D66 is vóór de extra inzet om uitvoering te kunnen geven aan de agenda Landbouw en Visserij. En ook de bemoeizorg in risicogezinnen dragen wij een warm hart toe. Wat D66 mist, is dat het college het bestaande provinciale beleid voortzet en intensiveert, zonder een kritische analyse. De methode om subsidiënten niet langer prijscompensatie te betalen is D66 een doorn in het oog en getuigt van weinig van realiteitszin en heeft zondermeer gevolgen voor ál die organisaties die in het belang van de Provincie ons beleid uitvoeren. Alleen in het nieuwe beleid tav de recreatieschappen bent u reëel en is de bijdrage jaarlijks geïndexeerd en vindt doorrekening plaats van verhoging van CAO lonen. Zo hoort dat ook!

Nee, het écht nieuwe beleid is volledig overgeheveld naar de tweede investeringsimpuls. De TWIN-H. Want ja, als de staten in meerderheid met de begroting instemmen worden de opcenten op de motorrijtuigenbelasting nóg een keer verhoogd. Extra lastenverzwaring voor de burgers in Noord-Holland.

En waar wordt dat geld dan aan uitgegeven? Niet alleen voor € 10 miljoen aan het inhuren van externe adviseurs. Dat roept overigens bij D66 gelijk de vraag op wat de rol van de ambtelijke organisatie is bij het uitwerken van de plannen. Zij zullen als deskundigen op hun beleidsterrein toch prima ingezet kunnen worden? Dat is opzichzelf al een besparing van laten we zeggen … € 5 miljoen…

Nee, een veel groter bedrag, maar liefst € 272 miljoen gaat op aan rentelasten voor de te plegen netto investering van € 496 miljoen. Dat is toch een fors bedrag en D66 wil weten of het wel opportuun is om alvast € 272 miljoen aan rentelasten in te boeken. De ervaring leert toch immers dat de gereserveerde gelden met grote vertraging tot uitgave komen of niet volledig benut worden. Is het college eens met de fractie van D66 dat een strakke planning van uitgaven kan leiden tot het verlagen van rentelasten. Dat daarmee de voorgestelde verhoging van de opcenten te royaal genomen is?

Voorzitter, ook twee positieve punten.

1e. Prioriteit Erfgoededucatie. Dat is in feite een vorm van continuering van het Actieplan Cultuurbereik en kan op onze steun rekenen, omdat hiermee voor een nieuwe generatie jongeren de toegang tot cultuur wordt vergemakkelijkt.

2e. Een compliment voor de betere leesbaarheid van de begroting 2009. De besteding van gelden is in één opslag zichtbaar, zonder te zeggen dat al deze bestedingen doelmatig en doeltreffend zijn. 

Dan de meer algemene beschouwingen.

1.  De veranderende rol van de Provincie en daarbij mogelijk andere financiele opgave. Toelichting: Naarmate er meer structurele taken naar het Midden bestuur gaan, kan het er – helaas – toe leiden dat het karakter verandert van de huidige wijze waarop de Provincie haar doelen behaald. Van stimuleren met geld (uit de Reserves) naar zelf beleid ontwikkelen. Uitvoeren. En controleren. Van incidenteel naar structureel. Dit vergt een oog voor de gevolgen van hoe wij met reserves, de voeding van reservers en andere middelen omgaan.

2.  Bij de kaderbrief hebben wij voorgesteld structureel te investeren in verbetering van de aansluiting tussen arbeidsmarkt en arbeidspotentieel. Ook hebben wij voorgesteld structureel te investeren in het diversiteitsbeleid van de eigen organisatie, zodat het personeelsbestand een afspiegeling is van de bevolkingssamenstelling in Noord-Holland. Graag horen wij van het College wanneer en hoe aan deze punten invulling wordt gegeven.

3.  Dat brengt op een volgend thema: een niet onbelangrijke bron van inkomsten is dividend en daarbinnen met name het dividend van NUON. Eventuele verkoop van aandelen (na splitsing) zal geld opleveren hetgeen conform de FIDO een laag rendement oplevert. D66 vindt dat de provincie namens de burger een vinger in de pap moet willen houden en dat we onze NUON aandelen moeten behouden. Daarnaast blijft het zaak dat wij ons op voorhand niet rijk rekenen met meevallend dividend en zouden wij graag een discussie zien over bestemming van NUON dividend voor ontwikkelingen op het gebied van duurzame energie.

4.  We hebben immers een opgave op het gebied van CO2 reductie. Kijken we naar deze opgave vanuit het opwekken van energie dan zien we een breed palet aan mogelijkheden. Bij traditionele productie afvang en/of opslag van CO2. D66 vindt dat de Provincie op een verstandige manier geld kan aanwenden – b.v. uit niet begrootte dividenden om daar aan te werken. Want we weten nog steeds niet hoe CO2 zich onder de grond gedraagt en of na enkele jaren het bodemleven compleet vernield wordt. Zoiets vraagt absoluut onderzoek voordat onomkeerbare beslissingen worden genomen… Dan de alternatieve energie. Naast relatief grootschalige opwekking via windmolens zijn er mogelijkheden om “kralen te rijgen” b.v. Warmte/Koude opslag; energie uit asfalt; getijdenenergie; waterstof; energieproductie in kassen etc. D66 stelt voor te komen tot een groen vlekkenplan om daarmee letterlijk in kaart brengen wat er bereikt is en kan worden en welke beren op de weg overwonnen moeten worden. Een van de punten daarin is een intelligent netwerk systeem om te voorkomen dat de energielevering / het systeem “klappen” krijgt door te grote fluctuaties. De reis naar Frankfürt heeft laten zien welke systemen NUON daarvoor heeft. Investeringen in Nutsvoorzieningen en technische hulpmiddelen om met een reeks van alternatieven om te gaan wordt dan een mes dat met meerdere vlakken snijdt: CO2 reductie; innovatie; versterking van de lokale economie en kenniscentra en waarschijnlijk – als we het echt slim doen – op het gebied van dividend. D66 dient daartoe de volgende motie in om op korte termijn te komen tot een discussie over op welke wijze deze doelen bereikt kunnen worden en welke kennis wij moeten mobiliseren om verstandige kaders te zetten.

5.  Dit is een mooi bruggetje naar de Economie. D66 heeft veel waardering voor de wijze waarop Gedeputeerde Bond zijn taak uitvoert. Tegelijkertijd hebben wij behoefte aan een meer integraal beleid. Een beleid waarbij de Provincie niet zo zeer traditioneel stuurt met subsidies zoals bij het HIRB en Water als Economische Drager, maar werkt vanuit een ambitie om een leidende positie te hebben als vestigingsplaats voor ondernemingen die bijdragen aan het innovatieve klimaat van dit gebied. Dit impliceert duidelijke doelen op het gebied van Onderwijs, Vestigingsplaatsen, Huisvesting, Cultuur, Landschap en recreatie, Arbeidsmarkt, Detailhandel en Mobiliteit, die horen bij een Topregio. Ik noemde het vorige week al: waar staat Noord-Holland nu; waar moet de provincie over 5 jaar staan. Analyseer dat gat en bepaal hoe we die kloof gaan overbruggen. D66 wil graag de dialoog aan om open en actief hier aan te werken.

6.  Een cruciaal thema van het beleid om een Topregio te worden vormt het omgaan met het landschap. Zoals bekend zien deskundigen de nabijheid van groen en natuur als HET onderscheidende internationale concurrentie voordeel van de Randstad / de Noordvleugel. De roep om grotere concentraties in de steden en hoogbouw kan op gespannen voet komen te staan met een goede omgang van het landschap. Groen in de stad blijft essentieel. Maar Central Park metaforen wekken eerder vervreemding dan een idee van een goed Hollands landschap op. D66 wil de bevindingen van de PARK nadrukkelijk bespreken in dit kader. Tegelijkertijd brengen wij het pleidooi van Rijksbouwmeester Crouwel in gedachten om niet hoger dan <?xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" />100 meter te bouwen. Niet alleen in een ruime straal rondom Schiphol maar ook binnen een straal van 10 kilometer van het IJsselmeer. U weet: boven de lijn Enkhuizen – Lelystad.

7.  De bouwopgaven die nu weer van Rijkswege over ons heen gestort worden, in een tijd waarin krimp van de bevolking zich aandient, is voor D66 reden te meer het accent te blijven leggen op het intensiveren en transformeren van het stedelijk gebied. Blijf toespitsen op versterking van het integrale stedelijk milieu, wonen werken en voorzieningen. Maak dat compleet door te investeren in metropolitaan landschap, en recreatie gebieden. De quality of life.   

8.  Bereikbaarheid is een belangrijke opgave, met prioriteit voor openbaar vervoer. Afstanden in tijd gemeten krijgen een nieuwe lading. Kijk naar Frankrijk, waar de snelheid van de TGV gebieden verbindt die voorheen onoverbrugbaar ver van elkaar lagen. Ook voor onze regio zullen we anders naar fysieke afstand moeten kijken. We moeten denken vanuit andere concepten. Gelet op de technologische ontwikkelingen mogen we er van uit gaan dat energie, vervuiling en lawaai niet meer de grootste problemen zullen zijn bij mobiliteit. Zaak dus om vanuit wat wenselijk is naar de toekomst de juiste mix van maatregelen te nemen die het beste voor heel Noord-Holland uitpakken. D66 wil immers de verantwoordelijkheid blijven nemen voor generaties na ons.

9.  Met mobiliteit komen wij op een punt dat treedt in de verhoudingen tussen de lokale overheden en de Provincie. Neem het akkoord over de inpassing van de A1, A9 en A10. Daar waren de gemeenten langs die snelwegen niet bij betrokken. Burgers en lokale bestuurders in Ouderamstel, Diemen, Muiden en Weesp zijn weliswaar blij met de reactie vanuit Provinciale Staten, maar hebben het gevoel gekregen dat hun belangen niet altijd geborgd zijn bij de Provincie. De de nieuwe, krachtdadige rol die de Provincie zich aanmeet moet er niet toe leiden dat andere overheden het zwijgen wordt opgelegd. Het motto van dit college is Krachtig, in balans. D66 hoopt en verwacht dat GS de juiste lering uit het voorval trekken en ook de verhoudingen met lokale overheden “in balans” houdt.