Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 27 november 2009

Inbreng D66 bij extra-statenvergadering n.a.v. Icesave

<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

Bijgaand de inbreng van D66Noord-Holland in eerste termijn, uitgesproken door fractievoorzitter Joke Geldhof, tijdens de EXTRA-statenvergadering op 30 oktober 2008: de kredietcrisis en de provincie Noord-Holland.

Voorzitter,

D66 heeft als mede-initiatiefnemer van dit debat slechts 1 minuut spreektijd per 10 miljoen verdwenen euro’s. Daarom begin ik met te melden dat wij ons op hoofdlijnen aansluiten bij de punten die de SP heeft ingebracht. D66 is onthutst… en bedroefd… dat ZÓveel geld van de burger zo weg kon vloeien. Het zijn inderdaad uitzonderlijke tijden in de geldwereld. Zonder die externe factor hadden we hier vandaag niet gestaan. Maar zijn er ook interne factoren? Is de wijze van ons financieel beheer niet mede debet aan het in rook opgaan zovele miljoenen euro’s?

Hebben we de signalen dan niet zien aankomen? Is ons systeem zodanig dat dit niet voorkomen kón worden?

Kan de Noord-Hollandse burger er nog op vertrouwen dat hun gemeenschapsgeld, dat wij ze als belasting laten betalen, veilig bij ons is? Een Duízelingwekkende hoeveelheid geld. Dit is niet zo maar even aan de inwoners van Noord Holland uit te leggen…

Voorzitter, D66 hecht groot belang aan dit debat. Het draait immers om vertrouwen van de burger in de overheid. Publiekelijk moet duidelijk gemaakt worden hoe dit is gekomen… Hoe verantwoording is genomen… En natuurlijk hoe dit in de toekomst kan worden vóórkomen… Maar dat valt helaas onder het spreekwoord: als het kalf verdronken is dempe men de put… We kunnen met nóg zoveel koeien de Kalverstraat doorlopen… of het provinciehuis bezetten… of met reclamecampagnes uitleggen dat het belastinggeld van de Noord-Hollandse burger zó goed besteed wordt. Het imago van de provincie is met dit miljoenenverlies ernstig geschaad! Dat straalt op ons allen af! Zoals we hier zitten… Geen betrouwbare overheid… De Pers, het publiek velt een hard oordeel.. Wat vindt het College hiervan?

Hoe is dat gekomen? Natuurlijk… de internationale kredietcrisis! Wanneer is die eigenlijk begonnen? Was dat pas in september? Of al eerder? In maart… Later? Op 7 juli waarschuwde in ieder geval bestuursvoorzitter Heemskerk van de Rabobank bij NOVA al voor zwakke buitenlandse banken die misbruik maken van de deposito-garantie-regeling…

Nu had Noord-Holland in die tijd zo’n 620 miljoen aan kasgeld… Dat bedrag is zó groot dat het á priori gedegen zelfstandig onderzoek rechtvaardigt..! Heeft het college naar aanleiding van de uitspraken van Heemskerk in juli informatie ingewonnen? Zo ja, hoe luidde die? Wat was uw conclusie? Zo nee, waarom niet? Waarom is het signaal van de RABO-topman genegeerd?

Naast de externe factoren is er ook de inbedding van het Financieel Beheer in de provinciale organisatie. Wij brengen in herinnering de Ceteco affaire in Zuid-Holland in 1999. Dáár bleek veel te veel ongecontroleerde vrijheid bij ambtenaren bij beleggingsacties. Hier gaat het nu om het tijdelijk uitzetten van héél véél gemeenschapsgeld in deposito’s.

Hoeveel handelingsvrijheid hadden de Noord-Hollandse ambtenaren? Hoe is die handelingsvrijheid vastgelegd? Is de organisatie zodanig ingericht dat de gedeputeerde signalen krijgt? Wist de verantwoordelijk gedeputeerde persoonlijk dat er zo’n groot bedrag bij IJsland werd uitgezet? Heeft hij ooit met de ambtelijke staf gediscussieerd over de risicoaspecten ter zake? Zijn van die discussies/beprekingen notulen…?

Naast Extern, de Kredietcrisis… en Intern, de Eigen Financiële Organisatie, is er nog een 3e dimensie: de Bestuurscultuur… Wij hebben de verantwoordelijk gedeputeerde Financiën ervaren als een zeer gedreven iemand… die knopen doorhakt en ogenschijnlijk onverenigbare eindjes aan elkaar knoopt…. Niet altijd even subtiel… maar, wel met het oog op maximaal rendement voor de doelen en belangen van de provincie….

Wij hebben hem daarbij vaak genoeg horen zeggen dat je “de provincie zou moeten runnen als een bedrijf”, dat je “rendement moet maken”. In het collegeprogramma staat in dit verband: “Op basis van reële prognoses stellen we de raming van dividendopbrengsten en rentebaten bij”…. En we lezen ook “vanuit behoedzaamheidsoverwegingen nemen we een stelpost op waarmee we toekomstige majeure tegenvallers kunnen opvangen”… Was dat een voorbode?

De Bestuurscultuur… Een Bedrijfscultuur… Blijven binnen de regels van de wet Fido en het provinciaal statuut…. Dat hópen we wel… Maar er bestaat ook nog zoiets als de geest van de wet Fido. Een zo laag mogelijke kaspositie om er voor te zorgen dat opgehoest belastinggeld wordt uitgegeven aan provinciale doelen. De provincie controleert de gemeentes op hanteren van de juiste kasgeldlimiet, en zal zich bij de eigen huishouding dus zeker niet speculatief mogen gedragen.

D66 heeft er steeds op gehamerd dat de provincie teveel geld op de plank heeft liggen. De provincie is een kei in het laag begroten van inkomsten en het uitbundig begroten van uitgaven. Daardoor blijft jaar in – jaar uit geld over… zijn er honderden miljoenen euro’s in kas… en dan nóg wordt tussentijds 50 miljoen euro bijgeleend bij de Waterschapsbank…  Én staat in de concept begroting 2009 dat de lasten voor burgers nóg eens toenemen met verhoging van de opcenten op de motorrijtuigenbelasting.

Voorzitter, dit voorjaar heeft D66 zich tevergeefs verzet tegen de zoveelste verhoging van de opcenten. Ik laat u nu vast weten dat wij bij de vaststelling van de begroting 2009 opnieuw tegen de verhoging van de opcenten zullen stemmen. De burger zal de komende maanden vanwege de neerwaartse spiraal van de economie nog hard genoeg getroffen worden.

Voorzitter, ik rond af in 1e termijn. De provincie runnen als een bedrijf…. zie het resultaat…! Er is te scherp aan de wind gezeild… 78 tot 100 miljoen aan belastinggeld is in het water gevallen. Het laat zich toch niet raden wat er in het bedrijfsleven, de voetbalclub of zelfs maar bij de postzegelverzamelaars vereniging zou zijn gebeurd?…

Een Provinciaal Onderzoek is het minste… Onafhankelijk… Neutraal!… Met vertegenwoordiging van álle politieke fracties in de begeleidingscommissie. Het vertrouwen van de burger in de politiek móet hersteld worden. Een samenstelling zoals de PvdA met VVD, CDA en GL voorstelt heeft op voorhand de schijn tegen.

De onderste steen moet boven komen…