Steun ons en help Nederland vooruit

vrijdag 18 september 2015

Urgentie voor zero-emissie in het openbaar vervoer

Op 16 september kwamen meer dan 70 mensen naar Haarlem voor een avondsymposium over emissievrij busvervoer in Noord-Holland, georganiseerd door D66 Noord-Holland. Politiek, wetenschap, belangenorganisaties en marktpartijen verdiepten zich in de uitdagingen om te komen tot emissievrij busvervoer. Door bemiddeling van Jack van de Nes van Waterstofland konden deelnemers met de Belgische waterstofbus van De Lijn vanaf het station Haarlem naar het provinciehuis reizen. Zo ervoeren ze dat emissieloos ook heel comfortabel, vlot en geruisloos is. Sprekers en deelnemers hadden vervolgens in de Statenzaal een levendig debat.

Volle Statenzaal voor avondsymposium zero-emissie busvervoer op 16 september 2015 in provinciehuis Haarlem

Volle Statenzaal voor avondsymposium zero-emissie busvervoer op 16 september 2015 in provinciehuis Haarlem

Wat is zero-emissie busvervoer?

Vrijwel alle 5.000 bussen in het openbaar vervoer in Nederland maken gebruik van verbrandingsmotoren, meestal diesel. Deze motoren stoten schadelijke stoffen uit, wat negatieve gevolgen heeft voor de luchtkwaliteit. Een slechte luchtkwaliteit brengt gezondheidsklachten met zich mee. Bovendien stoot een verbrandingsmotor CO2 uit – niet schadelijk voor de mens, maar wel de veroorzaker van het broeikaseffect op aarde. Bij zero-emissie busvervoer wordt al deze uitstoot vermeden. Emissievrij rijden is alleen mogelijk als bussen elektrisch aangedreven worden. Een bus zonder verbrandingsmotor is niet alleen schoner. Deze bussen veroorzaken ook minder geluidsoverlast en trillingen. De elektriciteit waar de bus op rijdt komt uit een accu, een bovenleiding of uit een brandstofcel, die gevoed wordt met waterstof. In de Green Deal van 2012 hebben overheden en marktpartijen afgesproken dat OV-bussen in 2025 emissievrij rijden.

Scope van het avondsymposium

De debatleider Elsemieke Havenga verkent eerst het onderwerp en de status van de Green Deal in korte interviews. Waar staan we nu? Hoe duurzaam is de provincie? Hoe kunnen we de doelen van de Green Deal in Noord-Holland behalen.

Elsemieke Havenga interviewt Alexander Hablé, transitiemanager Ministerie van I&M over zero-emissie busvervoer op 16 september 2015 in provinciehuis Haarlem

Elsemieke Havenga interviewt Alexander Hablé, transitiemanager Ministerie van I&M over zero-emissie busvervoer op 16 september 2015 in provinciehuis Haarlem

Bij de Provincie Noord-Holland wordt continue gekeken hoe het eigen handelen verduurzaamd kan worden. Zo zal volgend jaar gekeken worden hoe de dienstauto’s groener kunnen.

Alexander Hablé , transitiemanager van het Ministerie van I&M, stelt dat er sinds 2012 al veel gedaan is om de Green Deal te realiseren. Het doel gaat vast gehaald worden, mits de inspanningen natuurlijk voortgezet worden. Aan zijn enthousiasme zal het niet liggen!

De Stichting zero-emissie busvervoer heeft veel projecten kunnen initiëren. Ellen Lastdrager van Twijnstra Gudde Mobiliteit & Infrastructuur was een van de initiatiefnemers. Zij stelt dat om de projecten nu om te vormen tot duurzame aanbestedingen er nog beter samengewerkt moet worden tussen alle marktpartijen en verschillende overheden. Uit Brussel kunnen nog steeds subsidies komen om de aanloopkosten te ondersteunen, maar daar moet wel gebruik van gemaakt worden.

Bart Schmeink, CEO van Connexxion, ziet de mobiliteit snel veranderen en vraagt zich af of de huidige aanbestedingssystematiek wel voldoende kansen biedt om ook de duurzaamheidsdoelen te verwezenlijken. Concessieverlener en vervoerders krijgen een andere relatie als het doel wordt om samen te werken aan duurzame mobiliteit.

Maarten van Biezen van de Stichting Natuur & Milieu gaf een update vanuit het regieteam van de mobiliteitstafel van het energieakkoord, waar zijn inbreng is dat de meest duurzame reisoptie ook de meest voordelige moet zijn, want dan wordt duurzaam vanzelfsprekend.

De business case van emissievrij

Kan het eigenlijk wel: emissievrij openbaar vervoer met brandstofcelbussen? En wat is de business case? Marcel Weeda gaf een heldere update over de stand van de technologie. Concurreren met een jarenlang doorontwikkeld Diesel business model is niet direct mogelijk. Echter, de maatschappelijke business case is duidelijk en zwaarwegend, en kosten gaan nog steeds snel naar beneden.

Herman Wilmer schetst hoe Arnhem de draad niet zal kwijtraken met de argumenten voor het kiezen voor Trolley 2.0.  Vanuit de zaal was er tegenbod met betrekking tot de achterhaalde argumenten over de veiligheid van waterstof.

Flip Bamelis van Van Hool was met een brandstofcelbus naar Haarlem gekomen. Dat is een elektrische bus, waarbij de batterij onderweg opgeladen wordt door een brandstofcel die elektriciteit genereert met waterstofgas. Voor Van Hool is de waterstofbus de meest flexibel in te zetten bus uit de verschillende mogelijke emissievrije alternatieven.

De eerste vijf presentaties van de conferentie kunt u hier downloaden  in pdf formaat.

Marc van der Steen presenteert op avondsymposium zero-emissie busvervoer op 16 september 2015 in provinciehuis Haarlem

Marc van der Steen presenteert op avondsymposium zero-emissie busvervoer op 16 september 2015 in provinciehuis Haarlem

Noord-Holland

Na de pauze richten de presentaties zich nader op de situatie in Noord-Holland. Allereerst vertelt Gerard Jägers van Tata Steel uit Velsen, dat er 1000 bussen in Noord-Holland zouden kunnen rijden op waterstof uit kooksovengas (restproduct). Een kans om de transitie naar duurzaam busvervoer in te zetten.

Erik Büthker van CNG Net stelt dat bij een iets grotere schaal dan de huidige pilots de commerciële marktpartijen al bereid zijn om te investeren in de tankinfrastructuur.  Hij verrast de zaal met de opmerking dat het break-even point voor een tankstation al gehaald kan worden met 20 bussen.

Tim van Twuijver doet verslag van een door Grontmij uitgevoerd onderzoek naar waterstofproductiemethoden, de waterstofmarkt en de rol van de provincie. Hij verwacht van de provincie het opstellen van een visie en een actieagenda. Duurzaam busvervoer behelst namelijk meer dan alleen het verlenen van een concessie. De waterstofketen in de provincie moet integraal uitgewerkt worden met alle stakeholders. Daarbij kan aangesloten worden bij Europese initiatieven. In zijn verhaal wordt ook duidelijk dat waterstof ook een goed opslagmedium kan zijn voor duurzaam opgewekte energie.

Marc van der Steen van de Rebel Group en adviseur van de Stichting zero-emissie busvervoer geeft vervolgens een beknopt overzicht van de waterstof-bus-pilots in Nederland tot nu toe en komt tot kernvragen en dilemma’s om verder te komen met de transitie naar duurzaam openbaar busvervoer. Er liggen kansen in Noord-Holland. Die kunnen nu opgeraapt worden. Het huiswerk is duidelijk.

Prof. Ad van Wijk presenteert op avondsymposium zero-emissie busvervoer op 16 september 2015 in provinciehuis Haarlem

Prof. Ad van Wijk presenteert op avondsymposium zero-emissie busvervoer op 16 september 2015 in provinciehuis Haarlem

Trendbreuk

De afronding van de avond brengt Prof. Ad van Wijk van de TU Delft met een blik vooruit naar de toekomst. Doordat onze transportsystemen elektrisch worden, kunnen ze gekoppeld worden aan het elektriciteitsnetwerk. Een parkeergarage vol waterstofauto’s heeft de capaciteit van een kolencentrale. Daarom gaan de energiesystemen fundamenteel veranderen. Of wij in Noord-Holland, Nederland, of zelfs Europa dat nu willen of niet. Dit zijn mondiale ontwikkelingen. Als de professor de zaal vraagt of er in 2050 nog bussen zijn, is de heer Schmeink van Connexxion de eerste om te bevestigen dat dat niet het geval zal zijn.

De laatste drie presentaties van de conferentie kunt u hier downloaden in pdf formaat.

Voor Andries Tijssens, woordvoerder mobiliteit van D66 Noord-Holland, is het nu duidelijk: “Om het doel van zero-emissie busvervoer te halen moet er een trendbreuk komen in hoe we omgaan met mobiliteit. We moeten over op elektrisch. Er is een drempelvolume nodig voor succes. Dus nu geen pilots meer, maar echte aanbestedingen met voldoende bussen. De avond maakte een grote wil en enthousiasme zichtbaar bij alle betrokken partijen, dus ik ben zeer positief gestemd.”

Avondsymposium zero emissie OV