Steun ons en help Nederland vooruit

maandag 9 november 2015

Algemene Beschouwingen 2015

D66-fractievoorzitter Ilse Zaal tijdens de Algemene Beschouwingen op 9 november: ‘De provincie Noord-Holland opereert verre van alleen in het politiek-bestuurlijke speelveld. Europese, landelijke en lokale ontwikkelingen dwingen ons als middenbestuur om samen te werken, kaders te stellen en te ondersteunen. Dat alles vraagt om een provincie die denkt, durft en vooral: doet.’

Lees hieronder de volledige spreektekst.

Algemene Beschouwingen 2015

Voorzitter,

Toen ik ruim vier en een half jaar geleden als jong statenlid deze zaal betrad, had ik niet kunnen voorspellen dat ik vandaag de Algemene Beschouwingen zou uitspreken. De toekomst is ook niet te voorspellen en dat is maar goed ook. Wat we wel kunnen doen, is kansen grijpen en daarmee richting geven aan die toekomst. Vandaag wil ik het dan ook met u hebben over de kansen voor Noord-Holland. De kansen op een mooie toekomst en hoe we daar – met deze begroting in de achterzak – op kunnen anticiperen. Door te denken, te durven en vooral te doen.

Maar voorzitter, ik begin met complimenten aan GS. Door de ambitieuze grondhouding en hervormingsgezinde agenda is D66 niet snel tevreden. Maar deze begroting belooft veel goeds. Er kan weer serieus geïnvesteerd worden. Er is ruimte voor groei in Noord-Holland.

Dan die kansen,  ik begin bij de economie. Voor D66 betekent groei vooral groene groei. In het huidige klimaat kan economische voorspoed niet meer los worden gezien van schone en toekomstbestendige oplossingen. Een transitie naar een ‘koolstofarme economie’, zoals treffend is opgenomen in het  Europese programma nieuwe Kansen voor West, is hard nodig. Naar aanleiding van onze vorige Algemene Beschouwingen kreeg D66 de toezegging dat het Kansen van West programma centraal zal worden gesteld bij het programma van de Economic Board. Daar zullen wij GS aan houden.

Duurzaamheid levert banen op voor Noord-Hollanders en biedt kansen voor innovatieve bedrijven. Die kansen kunnen in Noord-Holland worden gegrepen door het innovatiefonds voor MKB en de duurzaamheidsfondsen voor grote en kleine bedrijven.

In het ideaalbeeld van D66 groeit het Noordzeekanaalgebied uit tot grondstoffenrotonde. Een haven die niet langer teert op fossiele brandstoffen, maar op hergebruik. Een volledig circulair gebied.

En natuurlijk, deze innovaties werken veranderingen op de arbeidsmarkt in de hand. Er zullen banen verdwijnen, maar ook veel banen bijkomen. De provincie zal slim met deze uitdagingen moeten omspringen, bijvoorbeeld door het onderwijs goed op de arbeidsmarkt te laten aansluiten. Dat wordt een mooie uitdaging voor de provinciale werkambassadeur.

Voorzitter,

D66 is erg blij met de stappen die deze provincie maakt op het gebied van duurzame energie en besparing. In deze provincie van wind, zon en water is er veel schone energie voor handen. Maar als land bungelt Nederland qua duurzame prestaties nu nog onderaan. Dat maakt duidelijk dat de discussie over klimaat en energie geen keuze meer is. Sterker nog, er is geen tijd te verliezen.

D66 is daarom verheugd dat GS voortvarend bezig is met een ruimtelijk kader voor zonne-akkers. Er zijn veel kansrijke initiatieven op dit gebied die staan te popelen om aan de slag te gaan. En ook op het gebied van windenergie worden stappen in de goede richting gezet, om de afgesproken 685,5 megawatt te halen. Wat D66 betreft worden windmolens zoveel mogelijk geplaatst in industrieel gebied. Uit voortgangsrapportage Wind op Land van afgelopen woensdag blijkt dat dat nu al grotendeels gaat lukken. Ook blijkt echter dat er nog een aantal hordes te nemen zijn. D66 heeft er vertrouwen in dat GS alles op alles zet om samen met gemeenten en initiatiefnemers de laatste plooien recht te trekken.

Een belangrijk aandachtspunt bij duurzame energieopwekking is de ruimte die het in beslag neemt. De ruimtelijke doorwerking van duurzame energie is een van de grootste uitdagingen van deze tijd. Want naast verduurzaming moet de waardevolle landschappelijke kwaliteit van Noord-Holland overeind blijven. De op handen zijnde omgevingswet kan in deze complexe discussies soelaas bieden.  Daarin krijgt de provincie de mogelijkheid om initiatiefnemers en gemeenten te laten bewijzen dat ze relevante belangen, zoals ruimtelijke kwaliteit, hebben afgewogen. De provincie kan op haart beurt waardevolle landschappen aanwijzen en bescherming bieden.

Voorzitter,

D66 roept op om naast wind en zon ook het water te gebruiken voor opwekking van duurzame energie. De Noord-Hollandse dijken bieden veel kansen voor getijdenenergie en volgens recent onderzoek heeft ook zeewierteelt een prachtige toekomst. Bij motie, samen met de VVD, roept D66 GS dan ook op te onderzoeken welke mogelijkheden zeewierteelt voor Noord-Holland heeft.

 Het is van groot belang dat niet alleen wordt ingezet op bestaande duurzame technieken en besparing. Om de hand van Poetin van onze thermostaat te halen en Noord-Holland in de toekomst geheel onafhankelijk te laten zijn van fossiele brandstoffen, moeten we juist nu inzetten op innovatie. In blijven zetten, want de SolaRoad is een prachtig voorbeeld dat Noord-Holland durft te kiezen voor vernieuwing. Om deze nieuwe technieken te ontwikkelen is onderzoek nodig en gelukkig is daar in de begroting geld voor vrijgemaakt.

D66 betreurt dat het Rijk het belang van een stevige wetenschapsagenda niet inziet en dat wordt bezuinigd op de subsidie aan ECN. Van 31 miljoen in 2014, naar nog maar 16 miljoen in het aankomende jaar.  Juist omdat de noodzaak van duurzame innovatie nu zo hoog is, roept D66 GS in een motie op alle krachten aan te wenden om ECN voor Noord-Holland te behouden.

Voorzitter,

Ook op het gebied van mobiliteit ziet D66 kansen voor vernieuwing. De fiets mag dan het oudste vervoersmiddel zijn, het is ook hét vervoermiddel van de toekomst, zowel voor de korte al voor de lange afstand.

Deelfietsen – zoals de OV-fiets – zijn razend populair en zorgen ervoor dat bedrijven en recreatiegebieden beter bereikbaar worden. De OV-fietsen staan echter nu nog alleen bij treinstations. D66 wil dat dit netwerk wordt uitgebreid en dient daartoe een motie in waarbij GS wordt opgedragen te onderzoeken welke busstations en haltes het meest kansrijk zijn voor het plaatsen van OV-fietsen.

Voorzitter,

Het openbaar vervoer kan ook duurzamer. D66 zou graag zien dat bij de volgende aanbesteding alle bussen in Noord-Holland uitstootvrij worden. Niet voor niets organiseerde D66 onlangs het ‘zero-emissie’ symposium, waar politiek, marktpartijen, wetenschap en belangenorganisaties zich bogen over de vraag: ‘ Hoe krijgen we het busvervoer in Noord-Holland emissievrij?’ Het bemoedigende resultaat zal door onze fractiespecialisten Mobiliteit nog op de agenda worden gezet.

U hoort het voorzitter, D66 ziet toekomst in openbaar vervoer en in de fiets, en niet zozeer in asfalt. Maar, een aantal knelpunten op de weg, zoals de A8/A9, moeten worden opgelost. Het aanleggen van wegen betekent echter ook dat de provincie langdurige onderhoudskosten zal hebben. D66 maakt zich daar zorgen over. Collega Yurdakul zal daar straks nog iets over zeggen in de financiële beschouwingen.

Voorzitter,

Het Noord-Hollandse landschap en de provinciale cultuurhistorie hebben grote aantrekkingskracht; dat moeten we beschermen. Uit een recent rapport van het Wereldnatuurfonds blijkt dat de natuur zich licht herstelt, maar dat de intensieve landbouw een probleem vormt, voor het herstel van de biodiversiteit. Ook de daling van veengronden en de behoefte aan voedselveiligheid is voor D66 een reden om te blijven investeren in innovaties, herstructurering en verduurzaming van landbouw. D66 is daarom blij dat in de begroting weer geld beschikbaar wordt gesteld voor de verduurzaming van landbouw.

Ook zijn er stevige ambities op het gebied van het Nationaal Natuurnetwerk. Het behalen van minstens 250 hectare per jaar is een pittige opgave en de vraag is of het genoeg is om het Natuurnetwerk in 2027 af te ronden. Hoe ziet GS dat? En wat zijn de consequenties als we de 2027 niet halen? Voor D66 staat kwaliteit van natuur voorop, het aantal hectaren is niet zaligmakend. Kansen om extra natuur te realiseren moeten we echter wel altijd blijven pakken, bijvoorbeeld indien er particuliere initiatieven zijn.

Ook onze monumenten dienen te worden gekoesterd. Het industrieel erfgoed getuigt van innovatiekracht van eerdere generaties en kunnen toekomstige generaties inspireren. Zo heeft het Zaanse cultureel erfgoed een nieuw leven gekregen in Inverdan. D66 wil dat het monumentenbeleid wordt gebaseerd op een integrale toekomstgerichte visie in plaats van op versnipperde steun. Bij de herbestemming van monumenten moet een belangrijke plaats worden ingeruimd voor verduurzaming. De Bussumse watertoren en de Amsterdamse Hermitage zijn daar prachtige voorbeelden van.

Voorzitter,

D66 is naast een groene partij, ook een blauwe partij. Water moet een prominente rol hebben in provinciaal beleid. Niet alleen ruimtelijk, maar ook op gebied van natuur, landbouw, energie, toerisme en transport.  Het is wat D66 betreft dan ook onbegrijpelijk dat water in de toeristische agenda van de Metropoolregio Amsterdam dan niet eens genoemd.

Voorzitter, tenslotte,

De provincie Noord-Holland opereert verre van alleen in het politiek-bestuurlijke speelveld. Europese, landelijke en lokale ontwikkelingen dwingen ons als middenbestuur om samen te werken, kaders te stellen en te ondersteunen. En ik zeg, blij toe! Maatschappelijke initiatieven en gemeenten zijn gebaat bij een provincie die meedenkt, faciliteert en waar nodig bestuurlijk vernieuwd. Initiatieven die vastlopen op gestapelde regelgeving verdienen een pro-actieve en coördinerende provincie. Als democraten maken we ons daarbij hard voor meer burgerparticipatie en democratische legitimiteit. Dat alles vraagt om een provincie die durft… en vooral: doet.

Kortom, de kansen pakken van groene groei. Met deze begroting hebben we het volste vertrouwen dat dat gaat lukken.

Dank u wel.

Financiële beschouwingen 2015 (Zafer Yurdakul)

D66 is content met de begroting. De provincie Noord-Holland heeft in 2016 een structureel financieel evenwicht: de structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Dat moet zo blijven!

Aan de andere kant ziet het meerjarig financieel perspectief er op lange termijn niet rooskleurig uit. Al vanaf 2019 ontstaat een begrotingstekort.

Tegelijkertijd zien wij dat de algemene reserve (incidentele weerstandsvermogen) in 2016 verder terugloopt naar 85,53 miljoen, terwijl de berekende risico´s voor komende 4 jaar zijn toegenomen tot €113 miljoen.

De inkomsten stijgen niet; de kosten stijgen wel, o.a. door toenemende kosten voor onderhoud van wegen. Het lijkt op een huishoudboekje van een gezin in crisistijd, waar inflatie elk jaar toeneemt en de lonen niet stijgen.

Er is reden genoeg om een grondige discussie te voeren over de financiële kaders vanaf 2019: een discussie over kerntaken en de scope daarvan in relatie tot beschikbare financiële middelen. Daarom hebben wij dit onderwerp op de strategische agenda van de staten geplaatst.

In de huidige begrotingsmethodiek heeft PS aan GS opgedragen de beleidsdoelstellingen SMART te formulieren. Wij constateren dat de doel- en resultaatformuleringen niet consequent wordt toegepast.

In onze ogen dient de begroting geformuleerd te worden conform het door PS vastgestelde format. Een actualisatie van de doelenboom en glasheldere instructies voor de doel- en resultaatformuleringen lijkt nodig te zijn. Daarom heeft D66 dit onderwerp op de Strategische Agenda van PS geplaatst.

In de projectbegroting van de Westfrisiaweg is al een risicopost opgenomen van 10,4 miljoen voor eventuele tegenvallers. In de Statenvergadering van november 2012 heeft GS ons voorgehouden dat alle risico’s gedekt zullen worden binnen het beschikbaar gestelde projectbudget van €422 miljoen.

Mogen wij hopen voorzitter, dat hier geen sprake is van een overschrijding van het projectbudget?

Voorzitter, tenslotte,

Wist u dat de provincie Noord-Holland ambtenaren aan het werk zet voor de uitvoering van taken die al zijn afgebouwd, namelijk het stimuleren van operationele doelen van zorgvragers? Niet alleen in 2016, maar ook in 2017, 2018 en 2019.

Hebben wij soms ´spook ambtenaren´ in dienst?

Het antwoord op deze vraag is mij bekend. Nee, wij hebben geen spook ambtenaren. Het lijkt alleen maar zo doordat de GS een rekenmethode hanteert die niet nauwkeurig weergeeft welke kosten voor het ambtelijk apparaat worden gemaakt ter uitvoering van de kerntaken van de provincie.

U zult met me eens zijn dat we een rekenmethode dienen te hanteren waarmee wel nauwkeurig aangeeft hoeveel ambtenaren voor welke taken worden ingezet.

Ook dat hoort bij een solide begrotingsbeleid!

Dank u wel.