Steun ons en help Nederland vooruit

woensdag 17 februari 2016

Lokale participatie bij gemeentelijke fusies een must

D66 Noord-Holland vraagt meer aandacht voor het organiseren van lokale participatie bij gemeentelijke fusies. Mede daarom heeft D66 de potentiële gemeentelijke herindeling van Gooi en Vechtstreek op de agenda van de provinciale commissie Economie, Energie en Bestuur van 15 februari gezet.  Ter compensatie van de op zich noodzakelijke schaalvergroting in Gooi en Vechtstreek, bepleit D66 het stimuleren van het zogenaamde ‘afschalen’, wat neerkomt op relevante delen van het gemeentelijke bestuur en de dienstverlening dichtbij de inwoners van de gemeente te beleggen.

Het lokaal bestuur is volop in beweging. Er is een proces van regionalisering gaande, waarbij gemeenten worden uitgedaagd om samen invulling te geven aan maatschappelijke opgaven. Voor veel kleine gemeenten is deze context reden om na te denken over fusies met andere gemeenten. Een dergelijk proces is gaande in de Noord-Hollandse Gooi en Vechtstreek. Ook daar zullen fusies resulteren in minder en grotere gemeenten, waartoe volgens de plannen uiterlijk eind dit jaar wordt besloten.

D66 woordvoerder bestuur Tom Buijtendorp: “Een halve eeuw geleden is D66 opgericht met de ambitie de afstand tot de burger te verkleinen; het graven van kanalen naar de macht zoals partijoprichter Hans van Mierlo het eind jaren zestig op een D66 congres noemde. Ondertussen weten we dat kanalen verzanden en blijvend aandacht vragen, zeker als je met fusies grotere gemeenten gaat vormen. Er zijn inmiddels grotere gemeenten met gebiedswethouders. Dat is een goede zaak, maar het instellen van die functie is op zich niet genoeg. Het gaat er bij afschalen om hoe die taak concreet wordt ingevuld, bijvoorbeeld aan de hand van een gebiedsvisie, met een toegewezen budget en ambtenaren, en met moderne middelen zoals e-participatie via buurtapps. Het is onze overtuiging dat dergelijke goed functionerende lokale invullingen wezenlijk kunnen bijdragen aan het draagvlak voor gemeentelijke fusies”.

Gemeentelijke fusies kunnen nuttig zijn in een tijd van enorme taakverzwaring in het lokaal bestuur, bijvoorbeeld in het sociaal domein. Nu wordt veel dienstverlening vaak al in samenwerking met andere gemeenten geregeld, via gemeenschappelijke regelingen. In die constructies staan gemeenteraden veel zeggenschap af aan besturen die niet democratisch gekozen zijn. Dat zogeheten ‘democratisch tekort’ is in de ogen van D66 zeer onwenselijk en kan met een gemeentelijke fusie worden opgelost. Daarmee krijgt de gemeenteraad, en indirect de kiezer, het stuur weer in handen.

Echter, zonder extra maatregelen kan die schaalvergroting het eenvoudige en persoonlijke contact tussen burger en bestuur lastiger maken. Tom Buijtendorp: “ De kloof die tussen gemeentebestuur en inwoner kan ontstaan moeten we voorkomen. We hebben in de commissie daarom het idee gelanceerd dat de provincie in dit soort processen de gemeenten actiever kan ondersteunen bij het afschalen. Niet dwingend, maar bijvoorbeeld door best practices op dit gebied beschikbaar te stellen, met onder meer concrete voorbeelden uit gemeenten waar het al goed werkt. Dat is typisch een rol die de provincie goed kan vervullen.”

Jack van der Hoek, gedeputeerde namens D66 met onder meer de portefeuille bestuur, heeft het voorstel tijdens de commissiebespreking direct omarmt. Naar aanleiding van de vragen van D66 gaf van der Hoek verder in de commissie aan zo snel mogelijk een bijeenkomst te willen beleggen met de betrokken burgemeesters in de Gooi en Vechtstreek om met hen gezamenlijk de doelen en timing van het fusieproces te bespreken.