Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 26 april 2016

Groenere accenten in Noord-Hollandse cultuurhistorie

D66 heeft zich bij de bespreking van de provinciale Kadernotitie Cultuurbeleid sterk gemaakt voor extra aandacht voor groen in de Noord-Hollandse cultuurhistorie – dat het beste is samen te vatten als de geschiedenis van alles dat door mensen is gemaakt en niet op natuurlijke wijze is ontstaan. Bij de bespreking in de commissie Economie, Energie en Bestuur (EEB) op 21 april gaf de verantwoordelijke D66-gedeputeerde Jack van der Hoek aan deze groenere accenten in de cultuurhistorie te zullen meenemen in de verdere uitwerking van het cultuurbeleid.

D66 Statenlid en woordvoerder cultuur Tom Buijtendorp: “Cultuurhistorie en groen kunnen elkaar in een groot aantal gevallen versterken. Daar moet meer op worden gestuurd, bijvoorbeeld met extra aandacht voor de bijzondere Noord-Hollandse buitenplaatsen.”

De samenhang tussen cultuurhistorie en groen is zeer duidelijk bij het cultuurlandschap in de provincie. In de commissie noemde D66 het voorbeeld van de Stelling van Amsterdam die als een groene gordel rond de hoofdstad ligt. De omgeving van de reeks forten vormt daar een aantrekkelijk stuk natuur, en schermt tevens het omringende open landschap af van de oprukkende stad. In dat open landschap kunnen monumenten overigens soms, om het voortbestaan te garanderen, een nieuwe functie krijgen. Bijvoorbeeld door noodlijdende landgoederen, kastelen of molens om te vormen tot landwinkel, restaurant of zorgboerderij.

Breng historische buitenplaatsen digitaal in kaart

Bij de bespreking van de provinciale Kadernotitie Cultuurbeleid noemde D66 de historische buitenplaatsen, waarvan Noord-Holland er een vijftigtal telt. Buijtendorp: “Bij veel historische buitenplaatsen is het complexe geheel van bebouwing en groene omgeving bewaard gebleven. In het verre verleden zijn daarbij waterpartijen, bos en bijvoorbeeld heuvels aangebracht met ruimte voor wilde begroeiing. Dat heeft buitenplaatsen regelmatig tot bijzondere biotopen (door de natuur begrensde gebieden) gemaakt. Met zichtassen werd ervoor gezorgd dat je vanaf bepaalde plekken kon uitkijken over de natuur en groene weilanden.”

In de provincie Zuid-Holland zijn de buitenplaatsbiotopen letterlijk in kaart gebracht en digitaal raadpleegbaar, wat navolging kreeg in de provincie Utrecht en ook voor Noord-Holland wenselijk is. Op die manier wordt voorkomen dat vaak onbedoeld zeldzame biotopen en oude zichtassen verloren gaan of nauwelijks bezoekers trekken.

Groene erfgoedzones

D66 heeft opgemerkt dat een groot aantal buitenplaatsen onderdeel vormen van twee belangrijke erfgoedzones die historisch verbonden zijn. Buijtendorp: “Als een vier eeuwen oude ‘groene long’ van Amsterdam, liggen op het zand ten oosten en westen van Amsterdam twee buitenplaatszones die een verlengstuk waren van de hoofdstad. Het gaat internationaal om een van de oudste voorbeelden van menselijke waardering van de natuur, die het welzijn en aantrekkingskracht van de stad als economisch centrum verstrekten. Daarin passen ook de ‘oranjerieën’, waarin zeldzame planten extra zorg kregen.”

De inspanning die vanaf de 17e eeuw is geleverd verbeeldt zeer treffend dat ook toen al de behoefte werd gevoeld aan een te koesteren groene leefomgeving. De stijl van veel buitenplaatsen sluit aan bij die van de Amsterdamse grachtenpanden en oude vaarwegen laten zien hoe destijds in bereikbaarheid werd geïnvesteerd. D66 heeft aangegeven dat ook elders in de provincie inzicht in dergelijke erfgoedzones van belangrijke toegevoegde waarde is. Door dergelijke historische regionale verbanden te kennen, is het eenvoudiger om in de toekomst bewuster met die gebieden om te springen.