Steun ons en help Nederland vooruit

donderdag 14 juni 2018

Democratie in de kern

Op dinsdag 13 juni organiseerde de provincie Noord-Holland op initiatief van de D66 fractie een symposium over mogelijkheden de democratie op het lokale niveau van kernen te versterken: Democratie in de kern. Het vooral door raadsleden en bestuurders van gemeenten goede bezochte symposium, geleid door gedeputeerde Van der Hoek, paste in de rol van de provincie als inspirator. Statenlid Tom Buijtendorp: “D66 had om het symposium gevraagd om duidelijk te maken dat schaalvergroting als gevolg van gemeentelijke herindeling heel goed valt te combineren met versterking van de lokale democratie, en die lokale democratie sowieso aandacht behoeft. In een voorbereidend gesprek met de ambtenaren was duidelijk geworden dat een symposium specifiek over dit onderwerp in een behoefte zou voorzien. ”

De gemeente Haarlemmerliede werd als voorbeeld gebruikt van deze combinatie. Op het moment dat duidelijk werd dat de gemeente te klein was om zelfstandig verder te gaan, werd met vergaande inspraak van de bevolking vastgesteld wat belangrijke voorwaarden waren bij een fusie, zoals handhaving van het groen en een goede vertegenwoordiging van de kernen. Dat was een belangrijke reden uiteindelijk een fusie aan te gaan met Haarlemmermeer dat al ruim ervaring had met een gedifferentieerd kernenbeleid. Bovendien werd dat kernenbeleid naar wens van Haarlemmerliede aangevuld met een budgetsysteem per kern. In het algemeen werd opgemerkt dat gemeentelijke herindeling een gevoel van urgentie kan creëren en daarmee kansen biedt om de kernendemocratie te versterken.

Geen blauwdruk voor lokale democratie

Rode draad in de verschillende presentaties en discussies was dat er geen blauwdrukken bestaan voor een goed werkende ‘kernendemocratie’. De couleur locale, verschillen in wensen, soort gemeenschap en context, maakt maatwerk noodzakelijk. De voorzitter van Dorpswerk Noord-Holland die ruim 200 dorps- en wijkraden vertegenwoordigt, met samen circa 350.000 inwoners, gaf aan dat op bepaalde plaatsen deze klassieke vorm van kernendemocratie goed werkt, maar op andere plaatsen niet. Een ook door anderen genoemd zwak punt is de moeite die het soms kost om bestuurders te vinden, en het gevaar dat een dorpsraad of wijkraad geen goede vertegenwoordiging vormt. Anderzijds werd ook opgemerkt dat nieuwe vormen van digitale inspraak evengoed beperkingen kennen zoals de vaak oppervlakkige inhoud. Het gaat in de praktijk om een combinatie die sterk afhangt van de lokale behoefte. Daarbij kwamen volop voorbeelden van alternatieve vormen naar voren zoals loting van leden voor een eenmalige rol, dorpsarena’s met wisselende samenstelling en bijvoorbeeld opvragen van foto’s om ook de jeugd te betrekken.

Succesvolle uitvoering vraagt geduld om ervaring op te doen en al gaande structuren te verbeteren. De democratie blijft altijd in ontwikkeling. En het vraagt vanuit de gemeente goede ondersteuning die verder gaat dan het aanwijzen van een gebiedswethouder. Ook terminologie is belangrijk. Zo kan een ‘dorpsoverleg’ laagdrempeliger zijn dan een ‘dorpsraad’. Met een hele reeks van verschillende voorbeelden gaf een aantal van het zeventigtal deelnemers na afloop desgevraagd aan dat het symposium uitstekend past bij de rol van de provincie als inspirator.