Steun ons en help Nederland vooruit

maandag 8 maart 2021

Maiden speech Linde Gonggrijp “Stof tot nadenken”

In de jaren 70 verhuisde ik als 12 jarige voor een paar jaar naar Curaçao. Ik woonde in een fijn huis op een heuvel. En zoals de meeste huizen in de tropen had ik een kamer met openslaande deuren die uitkwam op een veranda. Als ik daar naar buiten keek, zag ik een enorme fabriek: een olie raffinaderij. Ik vond het best imposant, zo’n grote fabriek op een paar km afstand.. Dag en nacht zag ik vlammen uit de schoorstenen komen. Niet veel later reed ik met mijn vader naar de andere kant van het eiland. We kwamen steeds dichter bij de fabriek en een penetrante geur was overal om ons heen. We reden langs huizen waar kinderen buiten speelden aan de rand van water, dat er erg vies uitzag. Ik weet nog dat ik mijn vader vroeg of het altijd zo rook, zo dichtbij deze fabriek Het antwoord was “ja” en ik was behoorlijk ontdaan. Want het was overduidelijk dat ons huis op een goede plek stond en het huis van de buiten spelende kinderen niet.
Op de Antillen waait de passaat die maar een paar keer per jaar van richting verandert. En op die dagen kwam de alles overheersende geur van de fabriek onze kant op. Ik dacht dan aan de mensen die deze geur 362 dagen per jaar om zich heen hadden. Het hield me erg bezig en ik heb het er vaak met mijn vader over gehad ” waarom er zo’n enorme fabriek op zo’n klein eiland stond. Zijn antwoorden weet ik niet precies maar ik vermoed dat het ging over economie, het belang van olie en de strategische ligging van het eiland. Over werkgelegenheid, de inkomsten voor het eiland en dat het een veilige fabriek was waar bedrijfsongevallen nauwelijks voorkwamen. Over de schade aan de gezondheid van mensen en het milieu zal het vermoedelijk niet gegaan zijn. Ik snapte de antwoorden, maar was ook boos. Ik vond het onrechtvaardig en vroeg me af hoe het was voor de mensen die er vlakbij woonde. En wie er eigenlijk naar hen luisterde, want ik sprak ze niet.

Jaren later realiseerde ik me dat er eigenlijk maar een partij is die echt had moeten luisteren naar de mensen vlakbij de fabriek. En dat is de overheid. De overheid moet haar burgers beschermen, heldere regels stellen en zorgen dat deze nageleefd worden met handhavingstechniek en sancties om een hoger doel na te streven.

Kijkend naar het rapport van de Randstedelijke Rekenkamer “Stof tot nadenken” dat voor ons ligt, constateren we dat bij de milieutechnische uitvoering van de VTH-taken de verplichte stappen zijn gezet, maar dat we met elkaar ook wel wat steken hebben laten vallen. En dat verbetering op punten nodig is. En met dit in het achterhoofd is het van het grootste belang dat alle keuzes van vandaag, goed zijn voor morgen.
De toekomst stelt ons voor grote uitdagingen: het klimaat, de natuur en het milieu verslechteren sneller dan we hadden gedacht. Een schone omgeving is onmisbaar voor onze gezondheid en welvaart. Grenzen aan de uitstoot zijn nodig als we voor alle Nederlanders frisse lucht, schoon water, schone grond en een rustige nacht zonder lawaai willen.

Dit kan alleen met stevige en deskundige milieu-inspecties door Omgevingsdiensten met voldoende middelen en menskracht . Gezien de uitkomsten van het rapport hoor ik graag of de gedeputeerde het met me eens is dat we alleen verder komen als de OD onafhankelijk, stevig en deskundig met voldoende middelen handhaaft?

Het rapport roept bij onze fractie ook de vraag op of ons VTH-proces in het algemeen goed ingericht is om er voor te zorgen dat overtreden van de milieueisen nooit een goede optie is. Graag hoor ik van de gedeputeerde hoe hij hier tegenaan kijkt.

Maar willen we een gezondere leefomgeving voorop stellen dan zullen we meer moeten doen. Wat ons fractie betreft zou onderzocht moeten worden of binnen het huidige stelsel gezondheidswinst mee te nemen is als uitgangskader Dan kunnen we de beoogde gezondheidswinst, – dat ook in het programma Tata Steel is benoemd, -concreet duiden en toetsen. Is de gedeputeerde het met me eens dat de bewoners in de IJmond hier recht op hebben? En welke concrete stappen kunnen morgen al gezet worden?

De rekenkamer benadrukt dat alle betrokken overheidspartijen zich stevig moeten blijven inzetten om verbetering te realiseren. Het college van GS geeft in hun reactie aan welke stappen gezet gaan worden. Echter, een aanpak met termijnen ontbreekt. Daarom roept D66 GS op om de maandelijkse briefing van de VTH taken uit te breiden met informatie over welke stappen gezet zijn om gezondheidswinst en duurzaamheid voorop te stellen. Is GS het met me eens dat dit een noodzakelijke stap is?

Tot zover mijn bijdrage.

PS 8 maart 2021